W ogólnopolskim konkursie „Jak wyrównywaliśmy szanse edukacyjne” ogłoszonym przez Polską Fundację Dzieci i Młodzieży za przygotowany fotoreportaż otrzymaliśmy I nagrodę. Sukces ten dał nam realną szansę wydania publikacji „Zachować od zapomnienia – rozmowy o przeszłości”, które było marzeniem autorek. Warto mieć marzenia, bo bywa że się spełniają...

Promocja książki odbyła się w gimnazjum w Głuchowie w grudniu 2005 roku. Uczestniczyło w niej około 100 mieszkańców gminy i zaproszonych gości. Książkę „Zachować od zapomnienia – rozmowy o przeszłości” można nabyć w cenie 10zł, a dochód ze sprzedaży zostanie przeznaczony na wydanie kolejnej publikacji tym razem poświęconej rdzennym mieszkańcom Pomorza.

Recenzje:

Publikacja „Zachować od zapomnienia” prezentuje różnorodne aspekty kultury ludowej występujące na terenie Gminy Chełmża. Przybliżenie elementów naszej polskiej tradycji jest przedsięwzięciem niezwykle istotnym i cennym, zwłaszcza w odniesieniu do młodego pokolenia. Pokazując bogactwo i ciągłość zwyczajów, obrzędów, okolicznościowych przyśpiewek a nawet regionalnych kuchni na przykładzie ludzi bliskich i znanych, autorzy publikacji podsuwają nam wzory zachowań nie tylko swojskie, „nasze”, ale również pozytywnie zweryfikowane przez historię, czego dowodem są osoby udzielające wywiadów. Zdali oni bowiem doskonale egzaminy życiowe, często bardzo trudne, wykazując się pracowitością, rzetelnością, uczciwością, jak również wielkim patriotyzmem i umiłowaniem stron rodzinnych. Takie wzory postępowania powinny być łatwiejsze do naśladowania niż najbardziej wzniosłe, ale zbyt ogólne wzory globalne.

  Książka „Zachować od zapomnienia” jest ponadto prekursorską na naszym terenie próba analizy nowoczesnego społeczeństwa pomorskiego, które ukształtowało się w wyniku wielkich migracji ludności po II wojnie światowej. Społeczeństwo to powstało z wymieszania pomorskiej ludności autochtonicznej oraz ludności przybyłej ze wszystkich stron Polski. Obecna kultura, w tym również kultura ludowa Pomorza wykształciła się z połączenia pierwiastków zastanych z elementami przyniesionymi przez przybyszów, przez co stała się ona bogatsza i ciekawsza. I chociaż z wypowiedzi wielu osób zamieszczonych w publikacji przebija zrozumiała tęsknota do stron dzieciństwa, to dla ich potomków to właśnie Pomorze jest już ta „małą ojczyzną”, która kształtuje stosunek do „ojczyzny wielkiej” – Polski.

Dariusz Meller

W niniejszej publikacji z wielką pieczołowitością zebrane wspomnienia mieszkańców wsi leżących na terenie gminy, którzy kierowani niewidzialną ręką Opatrzności i Historii osiedlili się na terenie gminy Chełmża. Wspomnienia zawierają opisy tradycji i obyczajów przywiezionych na Pomorze, na ziemie chełmińską. Niczym z czarodziejskiej walizki wydobyte i utrwalone zostały wspomnienia chrztów, pogrzebów świąt Bożego Narodzenia czy Wielkanocy, w których uczestniczyli młodzi mieszkańcy południowej czy wschodniej Polski. Przybysze przenosząc się na nowe miejsca: do Grzywny, Mirakowa czy Dźwierzna wzbogacili lokalną społeczność o nowe obyczaje. Tym samym wpisali się na trwale w miejscową, równie bogatą kulturę.

Wartość niniejszej książki polega na zapisaniu ulotnej materii pamięci ludzkiej, która ma to do siebie, iż nie utrwalona zanika, powodując jałowienie następnych pokoleń. Dzięki wysiłkowi Autorów coś, co nie było powszechnie znane, dotrzeć może do szerszej grupy osób zainteresowanych poznawaniem coraz rzadziej, niestety, kultywowanych obyczajów.

Po lekturze publikacji z pewnością pojawi się pytanie o siłę wspomnień każdego Czytelnika pochodzących z krainy dzieciństwa, o smak potraw rodzinnego domu, czy o wartość tradycji. Tym samym nasunie się refleksja o drogie każdemu człowiekowi korzenie, które określają własne miejsce na ziemi, dają poczucie bezpieczeństwa i sens istnienia. Wydaje się, że należy zazdrościć osobom, które w tej książce pokazały jak ważna jest ludzka pamięć. Najlepiej, gdyby uczcie złożonej ze smakołyków wykonanych według przepisów zamieszczonych w drugiej części książki towarzyszyła zaduma nad własną tożsamością.

Dr Piotr Birecki, UMK Toruń, Chełmżyniak