Pomysł na napisanie projektu, który zbuduje nową jakość więzi międzypokoleniowej był pochodną osobistych doświadczeń i refleksji o przemijaniu tego, co przez długi czas oceniałam jako niezmienne i trwałe. Tymczasem życie napisało swój własny scenariusz i już niemożliwe okazało się zapytanie własnych dziadków o wiele dziś bardzo interesujących mnie spraw. I wcale nie decydowało o tym istnienie, a jedynie jego jakość.

Takie refleksje są poza ludźmi młodymi i nikogo to nie dziwi. By jednak nie stanęli w obliczu poczucia, że „jednak coś umknęło nieodwracalnie”, postanowiłam włączyć ich do projekty „Zachować od zapomnienia”. Tak szczęśliwie się złożyło, że pomysł spodobał się tym, którzy zechcieli go sfinansować i wszedł do realizacji jako projekt edukacyjny Stowarzyszenia Homo homini.

Czas zbierania przez gimnazjalistów rodzinnych historii związanych z przedwojennymi i powojennymi okresami migracji, był szczególny. Dzięki pracy na rzecz projektu młodzi ludzie słuchali opowiadań swych dziadków, krewnych i znajomych z dużym zaciekawieniem. Wspomnienia były wielokrotnie zaskakujące, bo dotąd młodzieży zupełnie nieznane. Wizyty w domach starszych osób pozostawały w pamięci tym mocniej, że utrwalane były na licznych fotografiach. Wielokrotnie klimat rozmów prowadzonych przy herbacie wzmacniały zbiory fotografii rodzinnych, pamiątek, przedmioty codziennego użytku, dziś mające wartość muzealną.

W ten sposób został zebrany obszerny materiał mówiący o przyczynach przesiedlania się na Pomorze z terenów Polski południowej, wschodniej i centralnej oraz o warunkach w jakich żyli, pracowali i dorabiali się własnych domów oraz gospodarstw. Spisane zostały dawne zwyczaje, obrzędy i tradycje, które zachowały się w pamięci jako wspomnienia wczesnej młodości i dzieciństwa. Są one rodzajem posagu duchowego wyniesionego z odległych zakątków Polski.

Na Ziemię Chełmińską wraz z bohaterami tej książki przywędrowały także liczne przepisy kulinarne. By poznać ich walory smakowe, zaproszone do projektu panie z Kół Gospodyń Wiejskich prowadziły warsztaty kulinarne dla młodzieży w Bielczynach i Zelgnie. Wspólne gotowanie było kolejną okazją do spotkania się dwóch a niekiedy trzech pokoleń, rozmów przy stole zastawionym potrawami kuchni regionalnej.

Projekt „Zachować od zapomnienia” był bardzo ważną dziedziną działalności Stowarzyszenia Homo homini, kontynuowaną również na Festiwalu Potraw Tradycyjnych w Zelgnie. Powstał dzięki udziałowi w projekcie wszystkich rozmówców, dzięki osobom i organizacjom wspierającym działania stowarzyszenia, a w szczególności Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i Akademii Rozwoju Filantropii w Polsce oraz Samorządowi Gminy Chełmża, który niezawodnie wspiera inicjatywy Homo homini.   

Koordynator Ewa Czarnecka